W najbardziej pracowite dni Molly Callahan przyjmuje nawet 16 wzierników ginekologicznych. To jej zawód: 30-letnia Amerykanka uczy studentów medycyny i pielęgniarstwa, jak wykonać cytologię i zbadać piersi, a przy tym nie sprawić pacjentce bólu.
Pacjentka, która uczy lekarzy
Callahan pracuje jako ginekologiczna asystentka dydaktyczna (GTA). To osoba bez wykształcenia medycznego, na której przyszli lekarze ćwiczą badania, zanim zbadają prawdziwych pacjentów. Najważniejsze jest to, że od razu mówi, co czuje, i ocenia, czy badanie jest wykonywane delikatnie. Callahan stoi też na czele międzynarodowego stowarzyszenia takich asystentów.
Dawniej wyglądało to inaczej. Do lat 70. XX wieku badania miednicy ćwiczono na pacjentkach znieczulonych. Asystentki wprowadzono, by poprawić etykę i jakość nauczania. Dziś korzysta z nich ponad 90 proc. uczelni medycznych w USA i Kanadzie. Zawód jest jednak niszowy: według Callahan w rejonie Nowego Jorku i okolic pracuje około 40 takich osób, a studentów medycyny jest tam ponad 15 tysięcy. Stawka to prawie 100 dolarów za godzinę. Kandydatki przechodzą dwumiesięczne szkolenie i egzamin końcowy.
Podczas zajęć, które obserwowała autorka reportażu, Callahan prowadziła studentki pielęgniarstwa krok po kroku. Zaczynała od delikatnego dotyku uda, który uspokaja pacjentkę i sygnalizuje zgodę na badanie. Uczyła też, by wszystko tłumaczyć na bieżąco i używać języka pozytywnego, ale klinicznego. Jej zdaniem grymas na twarzy pacjentki oznacza, że badający sprawia ból.
Dlaczego kobiety unikają badania
Cytologia obniżyła liczbę zgonów z powodu raka szyjki macicy o 86 proc., a mimo to wiele kobiet jej unika. Powody to niejasne zalecenia, brak objawów oraz przede wszystkim dyskomfort i wstyd związane ze wziernikiem. Według dużego badania amerykańskich statystyk w latach 2005–2023 cytologii nigdy nie miało 32 proc. kobiet w wieku 21–29 lat i 15 proc. w wieku 30–65 lat.
Historyczczka medycyny z Uniwersytetu Teksasu w San Antonio wyjaśnia, że początkowo liczyły się możliwości wykrywania nowotworów, a nie samopoczucie pacjentek. Asystentki dydaktyczne mają to zmieniać. Jak mówi dr Kirsten Gardner: „Stawiają głos pacjentki w centrum”.
Jak zadbać o swój komfort
Zdaniem Callahan dobre badanie to współpraca, która zaczyna się przed wizytą. Warto:
- poznać zalecenia towarzystw medycznych, w tym to, jak często wykonywać cytologię,
- obserwować własne ciało i zapisywać zmiany, bo lekarz może się zmienić albo nie pamiętać pacjentki,
- przypomnieć sobie wcześniejsze, zwłaszcza złe doświadczenia i na początku wizyty powiedzieć, czego się oczekuje.
Można poprosić o najmniejszy dostępny wziernik. Większe bywają stosowane domyślnie, bo odsuwają więcej tkanki i dają lepszy widok, jak tłumaczy dr Corey Babb z ośrodka w Tulsie. Pacjentka może też zapytać o pobranie wymazu bez wziernika albo o samodzielne jego wprowadzenie. Wziernik powinien być ogrzany i dobrze nawilżony, a tam, gdzie to możliwe, można poprosić o gaz rozweselający. Jeśli lekarz nie dba o komfort, Callahan radzi poszukać innego. Negatywne doświadczenia można zgłosić, a poważniejsze przypadki są powodem do skargi.
Co z tego wynika dla czytelniczek w Polsce
Opisane zajęcia dotyczą Stanów Zjednoczonych i nie wiadomo, czy podobny zawód funkcjonuje w Polsce. Same wskazówki są jednak uniwersalne. W Polsce działa program badań przesiewowych w kierunku raka szyjki macicy, a o aktualne zasady i terminy najlepiej zapytać lekarza lub sprawdzić je w NFZ. Już przy rejestracji można zapytać o rozmiar wziernika albo o tempo badania. Ból nie musi być nieodłączną częścią wizyty i warto o tym mówić głośno.
Źródło: The Guardian – „She gets 16 pap smears a day – so yours don’t hurt”
